Web Sitesi Yaptırırken Dikkat Edilmesi Gerekenler: Teklif Öncesi

Web sitesi yaptırırken dört konuya dikkat edin. Teklif istemeden önce sitenin ne işe yarayacağını yazıya dökün. Alan adının, hosting'in ve yönetim hesaplarının sizin adınıza açılacağını netleştirin. Teklifte nelerin dahil olduğunu ve nelerin olmadığını madde madde görün. Yayından sonra siteyi kimin, hangi koşulla güncelleyeceğini de baştan konuşun. Bu dört konu netleşince fiyat ve tasarım seçimi kolaylaşır.

Projelerde en sık gördüğüm hata şu: işletme sahibi “bize güzel bir site lazım” diyerek birkaç yerden teklif topluyor ve en uygun görüneni seçiyor. Oysa herkes o cümleyi farklı yorumluyor. Teklifler aynı işi anlatmadığı için karşılaştırılamıyor. Aşağıdaki kontrol listesi iki konuyu ele alıyor: teklif almadan önce sizin hazırlamanız gerekenler ve gelen teklifleri nasıl okuyacağınız.

Teklif istemeden önce cevaplamanız gereken sorular

Yazılımcıya göndereceğiniz kısa bir brif, alacağınız tekliflerin kalitesini doğrudan belirler. Uzun bir doküman gerekmez. Şu soruları cevaplamanız yeterli:

1. Site ne için var? Telefonla arama, WhatsApp mesajı, teklif formu ya da online satış olabilir. Bir ana hedef seçin, diğerleri ona destek olsun.
2. Siteyi kimler ziyaret edecek? Bilgi arayan mevcut müşteriler mi, sizi ilk kez bulan biri mi? Ana sayfada neyin öne çıkacağını bu cevap belirler.
3. Hangi sayfalar gerekli? Hizmetler, hakkımızda, referanslar, blog, iletişim gibi taslak bir liste çıkarın. Kesin olması gerekmez, başlangıç noktası olması yeter.
4. Siteyi kim güncelleyecek? Fiyatları, kampanyaları ya da duyuruları kendiniz değiştirecekseniz bir yönetim paneline ihtiyacınız var.
5. Başka bir sistemle bağlantısı olacak mı? Randevu, stok, muhasebe ya da müşteri takibi gibi. Bu ihtiyaçlar büyükse konuşulan şey artık bir yönetim sistemi olabilir. Aradaki farkı admin panel yazılımı nedir yazısında anlattım.
6. Hangi siteleri beğeniyor, hangilerini beğenmiyorsunuz? Rakip site olması gerekmez. Nedenini bir cümleyle yazın.
7. Bütçe aralığınız ve yayın beklentiniz ne? Bir aralık vermek, size uymayan teklifleri baştan eler.

Ürün satacaksanız kapsam belirgin şekilde büyür. O durumda e-ticaret sitesi kurmadan önce bilmeniz gerekenler yazısına da göz atın.

Alan adı, hosting ve hesapların sahipliği

Bu adımı atlarsanız geri kalan her şeyi doğru yapmanız sizi kurtarmaz. Devraldığım projelerde en çok can sıkan durumlar hep aynı yerden çıkıyor: alan adı ajansın hesabında kayıtlı, hosting şifresi kimsede yok, eski yazılımcıya ulaşılamıyor. Site sizin ama anahtarları başkasında.

Teklif aşamasında şunları yazılı olarak isteyin:

• Alan adı sizin adınıza, sizin kontrol ettiğiniz bir e-posta adresiyle kaydedilsin.
• Hosting ya da sunucu hesabı sizin adınıza açılsın. Yazılımcıya erişim yetkisi verilsin, sahiplik verilmesin.
• Analiz aracında, arama konsolunda ve Google İşletme Profili hesabınızda yönetici siz olun.
• Teslimatta tüm şifreler ve erişim bilgileri size verilsin.
• Kaynak kodun ve tasarım dosyalarının kime ait olacağı sözleşmede açıkça yazsın.

Hazır tema ya da ücretli eklenti kullanılacaksa lisansın kimin adına alındığını ve yenilemeyi kimin yapacağını da sorun. Fikri haklar ya da sözleşme dili konusunda tereddüdünüz varsa bir hukukçudan destek alın.

Teklifleri karşılaştırırken neye bakmalı

İki teklif arasındaki fiyat farkı çoğu zaman kapsam farkından gelir. Birinde içerik girişi, form altyapısı ve temel arama motoru ayarları vardır, diğerinde yalnızca tasarım. Fiyatın nasıl oluştuğunu freelance yazılımcı fiyatları yazısında ayrıca ele aldım. Burada konumuz teklifin nasıl okunacağı.

Bir teklif bu başlıkların çoğuna cevap vermiyorsa bu kötü niyet anlamına gelmeyebilir. Yine de netleşmeden imza atmayın. İyi bir yazılımcı bu soruları sorduğunuzda rahatsız olmaz, hatta işini kolaylaştırırsınız.

Teknik tarafta pazarlık konusu olmayanlar

Teknik ayrıntıları bilmek zorunda değilsiniz. Ama aşağıdaki maddeleri teklifte ya da sözleşmede görmek isteyin. Bunlar ekstra değil, her sitenin temel donanımıdır.

• Mobil uyum: Sitenin gerçek telefonlarda test edileceğini teyit edin. Teklifte yalnızca “mobil uyumlu” yazması yeterli değil.
• Hız: Görseller sıkıştırılmalı, gereksiz eklentilerden kaçınılmalı. Yavaş açılan sayfa, ziyaretçinin sabrını sınar.
• Güvenli bağlantı: Site https ile açılmalı ve sertifikanın yenilenmesi takip edilmeli.
• Temel SEO altyapısı: Her sayfanın kendine ait başlığı ve açıklaması olmalı. Adres yapısı düzgün olmalı ve bir site haritası bulunmalı. Bu altyapı sıralama garantisi vermez, yalnızca arama motorlarının siteyi doğru okumasını sağlar.
• Yedekleme: Yedeklerin nerede tutulduğunu ve gerektiğinde geri yüklemeyi kimin yapacağını sorun.
• Form güvenliği: Spam koruması olmalı. Formdan gelen bilgilerin kime ve nereye gittiği de belli olmalı.
• Kişisel veriler ve çerezler: Form, analiz aracı ya da reklam takibi kullanıyorsanız KVKK kapsamında aydınlatma metni ve çerez bildirimi gibi yükümlülükler gündeme gelir. Teknik altyapıyı yazılımcı kurar. Metinlerin içeriği için bir hukukçuya danışın.

Mevcut sitenizi yeniliyorsanız bir madde daha ekleyin: eski sayfa adresleri yenilerine yönlendirilmeli. Bu yapılmazsa arama sonuçlarında görünen eski sayfalar hata sayfasına düşer.

İçerik ve görseller: projeyi en çok geciktiren konu

Sık karşılaştığım bir tablo var: tasarım ve kodlama bitmiş, ama hizmet metinleri yazılmadığı ve fotoğraflar çekilmediği için site yayına çıkamıyor. Teklif almadan önce kendinize dürüstçe sorun: metinleri kim yazacak?

• Metinleri siz yazacaksanız tasarım başlamadan taslak hazırlamaya başlayın.
• Yazılımcıdan ya da bir metin yazarından destek alacaksanız bunun teklife dahil olup olmadığını netleştirin.
• Stok görsel kullanılacaksa lisansın kimin adına alındığını sorun. İnternette bulduğunuz her görseli serbestçe kullanamazsınız.
• Mümkünse ekibinizin, mekânınızın ve işinizin gerçek fotoğraflarını kullanın. Kadıköy'de bir kafe ya da Kartal'da bir klinik gibi yerel hizmet veren işletmelerde güveni en çok bu oluşturur.

İşinizi en iyi siz anlatırsınız. Yazılımcının görevi bu anlatımı düzenlemek ve doğru yere koymaktır.

Yayından sonra: bakım, destek ve ölçüm

Site yayına çıktığında iş bitmiş olmaz. Yazılım bileşenleri güncelleme ister, içerik eskir, bir form fark edilmeden çalışmayı bırakabilir. Teklifte ya da ayrı bir bakım anlaşmasında şu sorulara yazılı cevap olmalı:

• Güvenlik ve yazılım güncellemelerini kim, hangi sıklıkla yapacak?
• Küçük içerik değişiklikleri bakıma dahil mi, yoksa ayrı mı ücretlendirilecek?
• Site erişilemez hale gelirse kime, nasıl ulaşacaksınız?
• Çalışma sona ererse siteyi başka birine nasıl devredeceksiniz?

Bir de ölçüm meselesi var. Sitenin ne kadar ziyaret aldığını, formların hangi sayfadan geldiğini ve telefon butonuna kaç kişinin tıkladığını göremiyorsanız sitenin işe yarayıp yaramadığını da bilemezsiniz. Analiz kurulumunun ve temel dönüşüm takibinin teklife dahil edilmesini isteyin. İleride reklam vermeyi düşünüyorsanız bu altyapı şart. Daha kapsamlı ihtiyaçlar için raporlama ve analiz sayfasına bakabilirsiniz.

Kırmızı bayraklar ve imza öncesi kontrol listesi

Şunları görürseniz durun ve tekrar sorun:

• Alan adını ya da hosting'i “biz hallederiz” diyerek kendi hesabına almak isteyen yaklaşım.
• İşinizi ve hedefinizi sormadan verilen hazır fiyat.
• Arama motorunda ilk sıra ya da belirli bir satış artışı vaadi. Bunu kimse garanti edemez.
• Yazılı bir sözleşme, ya da en azından kapsamı tanımlayan bir belge olmadan işe başlama isteği.
• Önceki işlerini göstermekten kaçınan bir yaklaşım.

İmza atmadan önce son kez bu listeden geçin:

1. Sitenin ana hedefi yazılı mı?
2. Sayfa listesi ve kapsam teklifte açık mı?
3. Alan adı, hosting ve hesaplar sizin adınıza mı?
4. Kaynak kodun ve tasarım dosyalarının sahipliği belli mi?
5. Revizyon hakkı ve teslim takvimi tanımlı mı?
6. İçeriği kimin hazırlayacağı netleşti mi?
7. Bakım, destek ve yıllık giderler konuşuldu mu?
8. Analiz ve form takibi kurulumu dahil mi?

Bu listeyi doldurduğunuzda gelen teklifler karşılaştırılabilir hale gelir ve karar vermek kolaylaşır. Web sitesi projelerine nasıl yaklaştığımı web sitesi tasarımı sayfasında, daha önce yaptığım işleri de projeler sayfasında bulabilirsiniz. Brifiniz hazırsa ya da hangi sorudan başlayacağınızı bilemiyorsanız iletişim sayfasından bana yazın, ihtiyacınızı birlikte netleştirelim.